Tác dụng của ngưu tất

Ngưu tất là một dược liệu có tác dụng phá huyết, hành ứ, bổ gân cốt, can thận, trị viêm khớp, đau bụng, hạ cholesterol… và có mặt trong nhiều bài thuốc dân gian.

Tác dụng của n

Tác dụng của ngưu tất

Dưới đây là tư vấn của chuyên gia đến từ Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur về tác dụng của ngưu tất đối với sức khỏe con người.

Tên gọi

Tên khoa học: Radix Achyranthes bidentatae. Dược liệu là rễ đã chế biến của cây ngưu tất – Achyranthes bidentata Blume. , họ Rau dền – Amaranthaceae.

Tên Việt Nam: hoài ngưu tất, bách bội, ngưu kinh, thiết ngưu tất, thổ ngưu tất, hồng ngưu tất, xuyên ngưu tất, ngưu tịch, tiên ngưu tất…

Đặc điểm thực vật :

Cây thuộc thảo, cao khoảng 1m. Thân mảnh, lá mọc đối, hình trứng, đầu nhọn, mép nguyên dài 5-12cm, rộng 2-5cm. Cụm hoa là bông ở đầu cành hay kẽ lá. Hoa mọc hướng lên nhưng khi biến thành quả sẽ mọc quặp xuống. Quả nang, lá bắc còn lại và nhọn thành gai cho nên vướng phải có thể mắc vào quần áo.

Phân bố và thu hái

Hoài ngưu có ở Hà Nam, xuyên ngưu tất có ở Trung Quốc được di thực vào Việt Nam, hay trồng ở các tỉnh miền núi phía bắc.

Bộ phận dùng: rễ cây. Thu hái vào mùa đông lúc thân khô héo, đào lấy rễ rửa sạch, phơi khô, hun vài lần, phơi khô cắt thành lát mỏng.

Thành phần hoá học :

Rễ có các saponin tritecpenoid, khi thuỷ  phân cho các sapogenin là acid oleanolic. Ngoài ra còn có ecdysteron và inokosteron, glucoza, polysaccharide…

Tác dụng và công dụng :

Rễ ngưu tất đã được GS Đoàn Thị Nhu và cộng sự chứng minh có tác dụng hạ cholesterol máu và có tác dụng hạ huyết áp. Viện Dược liệu (Bộ Ytế VN) đã sản xuất cao toàn phần bào chế dưới dạng viên đem thử tại viện Bảo vệ sức khoẻ người có tuổi do GS Phạm Khuê và cộng sự đã đi đến kết luận sau :

Ngưu tất có tác dụng làm giảm cholesterol máu trên 65% số bệnh nhân có cholesterol máu cao được điều trị.

Ngưu tất có tác dụng làm giảm tỷ lệ β/α lipoprotein máu ở 82% số bệnh nhân có tỉ lệ β/α lipoprotein máu cao điều trị.

Một số nghiên cứu khác cho thấy dịch chiết cồn của ngưu tất có tác dụng ức chế tim ếch, làm giãn mạch hạ áp, lợi tiểu, cải thiện chức năng gan. Saponin trong ngưu tất có tác dụng tăng có bóp tử cung, hoài ngưu tất có tác dụng giảm độ dính của máu, chống đông.

Trong đông y, ngưu tất có vị đắng, tính chua và ôn, quy vào kinh can và thận, vị ngưu tất có tác dụng hoạt huyết, trừ ứ, điều kinh, bổ can, thận, khỏe gân cốt, làm thuốc dẫn, được dùng phối hợp với một số dược liệu khác để chữa chứng mất kinh, đẻ khó. Ngoài ra còn dùng để chữa bệnh thấp khớp, đau lưng, bí tiểu tiện.

Một số bài thuốc chứa ngưu tất

Ứ máu, vô kinh, ít kinh, loạn kinh và đau do chấn thương ngoài: phối hợp ngưu tất với táo nhân, hồng hoa, đương qui và diên hồ sách.

Bác sĩ tư vấn: Can và thận kém biểu:Bổ cốt chỉ, Đỗ trọng, Hồ lô ba, Ngưu tất, nhục thung dung, phòng phong, tật lê, thỏ ty tử, tỳ giải đều 40g, Nhục quế 20g sau đó dùng cật heo nấu với rượu, giã nát luyện với thuốc làm hoàn.

Giãn mạch máu quá mức (nôn ra máu và chảy máu cam): phối hợp ngưu tất với tiểu kế, trắc bách diệp và bạch mao căn.

Âm suy và dương vượng (đau đầu, hoa mắt và chóng mặt): phối hợp ngưu tất với đại giả trạch, mẫu lệ và long cốt dưới dạng trấn can tức phong thang.

Âm suy và vương hỏa (loét miệng và sưng lợi): phối hợp ngưu tất với sinh địa trùng và tri mẫu.

Rối loạn đường niệu (tiểu đau, đái ra máu và tiểu ít): phối hợp ngưu tất với thông thảo, hoạt thạch và cù mạch dưới dạng ngưu tất thang.

Trị chứng tê thấp đau khớp: Thương truật 12g, Xuyên Ngưu tất 12g, Hoàng bá 8g, tán bột mịn trộn đều mỗi lần uống 10g, ngày 3 lần với nước gừng.

Nguồn tapchisuckhoe.edu.vn